ΔΙΝΩ ΕΠΕΙΔΗ ΛΥΠΑΜΑΙ

«Ἕκαστος καθὼς προαιρεῖται τῇ καρδίᾳ, μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ Θεός» (Β’ Κορ. 9,7)

«Καθένας ας δώσει καθώς έχει προτιμήσει στην καρδιά του, όχι από λύπη ή από ανάγκη. Γιατί τον ιλαρό δότη αγαπά ο Θεός». 

            Συχνά βρισκόμαστε μπροστά σε καταστάσεις, στις οποίες οι άλλοι δείχνουν ότι χρειάζονται τη βοήθειά μας. Στους οικείους μας η προσφορά μοιάζει αυτονόητη. Μας ενώνουν δεσμοί αγάπης. Στους ξένους όμως πάντα υπάρχει ένας λογισμός. Να δώσω, να βοηθήσω ή όχι; Ιδίως στους καιρούς μας, οπότε έχει πλεονάσει και η οκνηρία, μαζί με την κατ’ επάγγελμα ζητιανιά, ο προβληματισμός αυξάνει. Τα κίνητρα των ανθρώπων που δείχνουν ότι έχουν ανάγκη συχνά είναι αμφίβολης αξίας. Και η ανάγκη δεν είναι πάντοτε χρηματική. Μπορεί να είναι να τους ακούσεις, γιατί δείχνουν ότι δεν μπορούνε μόνοι τους ή είναι σε αδιέξοδο. Είναι να τους βοηθήσεις με μια συμβουλή ή μια στήριξη, γιατί είναι εγκαταλελειμμένοι. Να αναλάβεις γι’ αυτούς μια εργασία που δεν έχουν διάθεση να την κάνουν. Να τους υπερασπιστεί, για να μη λερώσουν τα χέρια τους. Οι γονείς να συμμαζέψουν  το δωμάτιο του παιδιού τους, να του εκπληρώσουν κάθε επιθυμία που τη βαφτίζει ανάγκη και λειτουργεί χειριστικά έναντί τους, να μην το αφήσουν να κουραστεί, «διότι είναι παιδί».  Αυτές οι καταστάσεις και στιγμές μάς καλούν να δούμε τι έχουμε να δώσουμε μέσα από την καρδιά μας.

            Ο απόστολος Παύλος, γράφοντας στους Κορινθίους, θέτει μία προϋπόθεση για να ξεκινήσουν οι ανθρώπινες σχέσεις: την προαίρεση της ανθρώπινης καρδιάς. Ποιο επιλέγει ο άνθρωπος να είναι το κίνητρό του στη συνάντηση και στη συνύπαρξη. Είναι η λύπη, είναι η ανάγκη, είναι η χαρά; Αν δίνω διότι λυπάμαι, τότε αισθάνομαι ανώτερος από τον άλλον, αλλά και το συναίσθημά μου δεν αποβλέπει στην ελευθερία του, στην ισχυροποίηση της προσωπικότητάς του, στην ανάληψη των ευθυνών του. Αν δίνω από ανάγκη, στην πραγματικότητα η σκέψη και η καρδιά μου βρίσκονται σε αντίθεση, όπως επίσης δεν αισθάνομαι ελεύθερος να το πράξω, αλλά δεσμευμένος. Αυτό μου φέρνει άγχος και, συχνά, ψυχική πίεση. Αν δίνω από χαρά, αυτό σημαίνει ότι η αγάπη που έχω μέσα μου με κάνει να μην αποβλέπω σε αντάλλαγμα για την όποια κίνησή μου, ενώ η βοήθεια θα είναι αφόρμηση για τον άλλον να αναλάβει την ευθύνη στη ζωή του, ώστε να μη με χρειάζεται.

            Πολλές φορές, αυτοί που λυπούνται, στην πραγματικότητα μπλέκουν σε μία διαδικασία σωτηρίας του άλλου. Και υφίστανται εντός τους ένα κύμα λογισμών, το οποίο τους κάνει να αισθάνονται ότι ο άλλος δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτούς. Και αυτό φέρνει εξαρτητικές καταστάσεις και όχι μόνο. Μπορεί να γκρεμίσει άλλες σχέσεις, διότι όταν λυπόμαστε κάποιον, τον καθιστούμε εξαρτημένο από εμάς και τα κίνητρα εκείνου μπορούν να μας οδηγήσουν σε δικά μας μικρά ή μεγάλα ναυάγια. Διότι δεν είμαστε συνήθως ισχυροί, ώστε να χαράξουμε όρια. Και είτε αδειάζει η τσέπη μας είτε κλονίζονται οι σχέσεις μας, συχνά με τους οικείους. Γι’ αυτό θέλει προσοχή.

            Για να είναι η χαρά το κίνητρο της καρδιάς μας θέλει να μην περιμένουμε ανταλλάγματα και να μην τα ζητάμε. Ο ιλαρός δότης, τον οποίο αγαπά ο Θεός, είναι αυτός που μέσα στην καρδιά του είναι αποφασισμένος να αγαπήσει, να δώσει ό,τι μπορεί και ό,τι ενισχύει αληθινά τον άλλον, βάζοντας τα όρια και γνωρίζοντας ότι δεν μπορείς να κρατάς κάποιον εξαρτημένο από σένα, ούτε να τον βοηθάς για να μην αναλάβει τις ευθύνες του. Δεν είναι η επιστροφή της βοήθειας που τον ενδιαφέρει, αλλά η ελευθερία του άλλου. Και αυτός είναι ένας δρόμος αληθινά λυτρωτικός.   

            Και κάτι ακόμη. Στην εποχή μας οι περισσότερες σχέσεις είναι απρόσωπες. Όσοι μας συναντούν στον δρόμο και ζητούνε τη βοήθειά μας, λειτουργούν στην προοπτική της λύπης και της ενοχής που μας προκαλούν. Ούτε τους γνωρίζουμε ούτε θα τους μάθουμε ποτέ. Είναι καρποί απρόσωπων πόλεων και κοινωνιών, συνήθως με πονηρία στην σκέψη και στην καρδιά τους. Εδώ χρειάζεται διάκριση. Και να σκεφτούμε ότι κι εμείς και εκείνοι χρειαζόμαστε Εκκλησία να ανήκουμε και όχι ατομική ζωή και πορεία. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

4 Οκτωβρίου 2026

Κυριακή Β’ Λουκά

Η ΑΙΩΝΙΑ ΝΕΟΤΗΤΑ

 
               

Ο αδόκητος θάνατος του δημοφιλούς τραγουδιστή έφερε στο προσκήνιο ένα παλαιό ανθρώπινο αίτημα: τη διατήρηση της νεότητας και την υπέρβαση της φθοράς που φέρνουν το γήρας και ο δύσκολος τρόπος ζωής, όταν ο άνθρωπος δεν ακολουθεί τους συνήθεις ρυθμούς. Όταν κάποιος είναι χαρισματικός, ξεχωρίζει, γίνεται είδωλο στα μάτια των πολλών, όταν έχει να διαχειριστεί χρήματα και δόξα, οι ψυχικές του δυνάμεις δεν επαρκούνε. Και είναι γρηγορότερη η φθορά από ό,τι ζούνε οι άνθρωποι του μέσου όρου. Όμως η αγωνία και η αναζήτηση των πολλών είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο θα διατηρηθούνε νέοι, θα αντέξουνε, θα μπορέσουν να ανταποκριθούνε στις απαιτήσεις της εικόνας που έχουν φτιάξει είτε οι ίδιοι για τον εαυτό τους είτε οι άλλοι για εκείνους. Και εδώ έρχονται συχνά όσοι υπόσχονται θαύματα με τη βοήθεια της επιστήμης ή κάποιας τεχνικής που είναι μυστικό που αγοράζεται. Η φιλοσοφική λίθος των αλχημιστών του Μεσαίωνα έχει επανέλθει με άλλη μορφή.
                Θέλουμε να ζήσουμε, ει δυνατόν για πάντα. Πόσο κακό να είναι αυτό; Το εύλογο ερώτημα δεν αγγίζει όσους είναι ακόμη νέοι. Καθώς περνάνε όμως τα χρόνια, η αιώνια νεότητα ως ζητούμενο φυτεύεται και καλλιεργείται στον νου και στην καρδιά. Το ερώτημα όμως θα έπρεπε να τεθεί αλλιώς: γιατί να πεθαίνουμε; Έχουμε καταφέρει με τη βοήθεια της ιατρικής, της φαρμακευτικής, της τεχνολογίας να παρατείνουμε τη ζωή μας κατά πολύ σε σχέση με το παρελθόν. Όμως κανείς δεν μπορεί να νικήσει τον χρόνο, τον θάνατο που είναι ο έσχατος εχθρός του ανθρώπου. Η θεολογική απάντηση ότι ο θάνατος υπάρχει «ίνα μη το κακόν αθάνατον γένηται»  είναι μια ερμηνεία, όχι όμως παρηγοριά. Γι’ αυτό και η εποχή μας, στην οποία η θεολογική ερμηνεία της ζωής θεωρείται παρωχημένη, έχει πέσει με όλη της τη δύναμη, συχνά καλλιεργώντας ψευδαισθήσεις, να μας οδηγήσει στη μακροζωΐα, η οποία όμως ταυτίζεται με την νεότητα.
                Είναι γνωστός ο μύθος του Τιθωνού. Η Ηώς, η Αυγή, η κόρη του Ήλιου, ερωτεύτηκε έναν θνητό, τον Τιθωνό. Ζητά από τον Δία να τον κάνει αθάνατο. Δεν σκέφτηκε όμως να ζητήσει την νεότητα για εκείνον. Έτσι, γερνούσε, αλλά δεν πέθαινε, ζώντας ένα μαρτύριο. Και η Ηώς θα παρακαλέσει τους θεούς να τον απαλλάξουν. Κι αυτοί θα τον μεταμορφώσουν σε τζιτζίκι, που τραγουδά όλη την ημέρα για χατίρι της Ηούς και σιωπά τη νύχτα, όταν η αγαπημένη του κρύβεται.
                Η θεολογική απάντηση δεν περιορίζεται στον θάνατο. Συμπεριλαμβάνει και την ανάσταση και την αιωνιότητα. Πλαστήκαμε για να ζήσουμε. Το σώμα μας υφίσταται τη δοκιμασία του χρόνου και της φθοράς, «ίνα μη το κακόν αθάνατον γένηται», διότι αυτό θα ήταν το μεγαλύτερο μαρτύριο για την ανθρωπότητα. Όμως η σχέση με τον Χριστό μάς οδηγεί στην υπέρβαση του θανάτου, πρώτα με την μία πλευρά της εικόνας του Θεού εν τω προσώπω μας που είναι η ψυχή, διά της οποίας συνεχίζουμε να υπάρχουμε και μετά τον θάνατο, και κατόπιν με την προσδοκία της ανάστασης των νεκρών στην Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, διά της οποίας θα καταργηθεί ο θάνατος.   
                Κλειδί η αγάπη. Η αγάπη είναι ο τρόπος της νεότητας που την καθιστά αιώνια. Αυτός που αγαπά, δεν γερνά, διότι δίνει και δίνεται. Μπορεί οι ρυθμοί του σώματος να πέφτουν. Όμως η αγάπη κρατά την ύπαρξη ακμαία. Τι να την κάνεις τη ζωή αν δεν μπορείς ή δεν θέλεις να αγαπήσεις; Μοιάζει με αυτή του Τιθωνού που μαράζωνε, διότι τόσο η Ηώς όσο κι εκείνος έβλεπαν τη σχέση στη σωματική της διάσταση και ακμή και όχι στην κοινωνία των προσώπων, η οποία δεν νικιέται από τον χρόνο. Και για την πίστη η αγάπη γίνεται ανάσταση. Το μεγαλύτερο δώρο του Θεού στον άνθρωπο, την εικόνα Του.

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Δημοσιεύθηκε στην “Ορθόδοξη Αλήθεια”
Στο φύλλο της Κυριακής 27 Σεπτεμβρίου 2026

Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ, ΤΟ ΔΩΡΟ ΚΑΙ Η ΠΑΛΗ

“Ταύτας οὖν ἔχοντες τὰς ἐπαγγελίας, ἀγαπητοί, καθαρίσωμεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος, ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ” (Β’ Κορ. 7,1)
᾿”Αφοῦ λοιπόν, ἀγαπητοί μου, ἔχουμε αὐτὲς τὶς ὑποσχέσεις, ἂς καθαρίσουμε τοὺς ἑαυτούς μας ἀπὸ καθετὶ ποὺ μολύνει τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχή. ῍Ας ζήσουμε μιὰ ἅγια ζωὴ μὲ φόβο Θεοῦ”.

    Η υπόσχεση ότι ο Τριαδικός Θεός είναι ο Θεός μας είναι ένα συγκλονιστικό άνοιγμα εκ μέρους του Θεού προς το δημιούργημά Του, τον άνθρωπο. Πάντοτε ο Θεός τιμά τον άνθρωπο, ο οποίος δεν αντιλαμβάνεται αυτήν την τιμή. Και να είναι το να είμαστε υιοί και θυγατέρες Θεού η μεγαλύτερη δωρεά την οποία λάβαμε και θα λάβουμε ποτέ. Οι γονείς που σκέπτονται υγιώς δεν κρατάνε τα παιδιά τους στη λογική της ιδιοκτησίας τους, αλλά τα μεγαλώνουν εν ελευθερία, για να τα αφήσουν να φύγουν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παύουν να τα αγαπούν ως παιδιά τους και να τα στηρίζουν όποτε και όπως είναι εφικτό. Αυτοί οι γονείς μιμούνται τον Θεό, ο Οποίος μας δημιούργησε ως την κορωνίδα της Δημιουργίας, με τη δυνατότητα να γίνουμε κατά χάριν θεοί μέσα από τη σχέση μαζί Του, και μας ανέπλασε με τον ερχομό του Χριστού στον κόσμο, τη σταύρωση και την ανάστασή Του, για να νικήσουμε και τον έσχατο εχθρό μας, τον θάνατο, χωρίς να υπολογίζει την ανταρσία μας, την αυτοθεοποίησή μας, την απόφασή μας να ζούμε ασώτως μακριά Του. Και βιώνουμε την υιοθεσία μας συνεχώς στην Εκκλησία και τον τρόπο της. Διότι σ’ αυτήν βλέπουμε το μεγαλείο του Τριαδικού Θεού, που είναι για μας η εμπειρία της θείας λειτουργίας, της Ευχαριστίας, της κοινωνίας μαζί Του, που μας αναπλάθει με το σώμα και το αίμα του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, εν Αγίω Πνεύματι, για να μπορούμε μέσω του Υιού να γνωρίζουμε τον Πατέρα.
    Αν είμαστε καρδιές ευγνώμονες, τότε έχουμε κληθεί να δείξουμε την ευγνωμοσύνη μας καθαρίζονταςτον εαυτό μας “από παντός μολυσμού σαρκός και πνεύματος”. Δεν είναι μόνο τα πάθη μας και οι λογισμοί. Είναι πρωτίστως το αίσθημα ιδιοκτησίας που έχουμε απέναντι στη ζωή, απέναντι στους άλλους ανθρώπους, απέναντι στον κόσμο, απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό θεωρώντας ότι τα πάντα τα δικαιούμαστε, τα πάντα μας ανήκουν. Έτσι, οδηγούμε τους εαυτούς μας όχι στον Θεό, αλλά στον άνθρωπο-θεό, παραθεωρώντας τη φθαρτότητά μας, αλλά, και κάποτε, απαιτώντας όλος ο κόσμος να πορευθεί κατά τη δική μας κρίση και φέρνοντας στη ψυχή μας είτε την επιθετικότητα είτε την λύπη και την απογοήτευση. Όμως ο χριστιανός, αν νιώθει την μεγάλη ευλογία να είναι παιδί του Θεού, παλεύει να είναι διάκονος. Παλεύει να συγχωρεί. Παλεύει τα πάθη και οι λογισμοί του να μην τον ωθούν στη χρήση του κόσμου, αλλά στην συνύπαρξη της αγάπης, η οποία γίνεται αγιωσύνη. 
    Ο χριστιανός φοβάται τον Θεό. Αυτό σημαίνει ότι ντρέπεται το να πράττει το κακό, όχι διότι ο Θεός είναι τιμωρός, αλλά διότι ο ίδιος ο πιστός, νιώθοντας ότι η σχέση με τον Θεό είναι σχέση υιότητας, ευγνωμονεί τον πατέρα Του και του δείχνει ότι έμαθε να χαίρεται που είναι παιδί Του, αγαπώντας Τον και αγαπώντας όλον τον κόσμο. Η ελευθερία μας είναι δώρο ζωής. Είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσουμε ότι μπορεί να επαναστατούμε εναντίον του Δωρεοδότη, επειδή την έχουμε, όμως, στην πραγματικότητα, μας δόθηκε για να επαναστατούμε εναντίον του πνεύματος του κακού, του διαβόλου, της αμαρτίας, που γίνονται βάση για να μολύνουμε εν τω ιδίω θελήματι την ύπαρξή μας, αλλάζοντας τον προορισμό της. Ο θάνατος είναι το όριό μας. Μπορεί όμως μέσα από την υιότητα απέναντι στον Θεό να γίνει το πέρασμά μας στην κατάργηση του κακού.
    Σ’ έναν κόσμο κατεξοχήν αχαριστίας, εγωκεντρισμού και θριαμβολογίας για το ποιοι είμαστε, η υπόμνηση της υπόσχεσης του Θεού ότι θα είναι ο Θεός μας και εμείς ο λαός Του, είναι η μεγαλύτερη παρηγοριά και η αφετηρία για ένα συνεχές νέο ξεκίνημα στη ζωή μας. Αυτό της αγιωσύνης, που την είναι συνέργεια στο δώρο του Θεού, επομένως δική μας ευθύνη και αγώνας.

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
27 Σεπτεμβρίου 2026
Κυριακή Α’ Λουκά



      

«ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΑΞΙΑ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΓΟΝΙΟΣ…»

Ο δρ Τόμας Σομπότκα, επικεφαλής του Ινστιτούτου Δημογραφίας της Βιέννης, επισημαίνει σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Καθημερινή» (15/16 Αυγούστου 2026), ότι «δεν έχει πια την ίδια αξία να είσαι γονιός», και τονίζει ότι η πολιτική τού να δίδονται οικονομικά κίνητρα δεν έχει μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα , καθώς το κόστος ανατροφής των παιδιών παραμένει τεράστιο, τόσο σε χρόνο όσο και σε πόρους». Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται ενίσχυση η απόφαση των οικογενειών να κάνουν παιδιά, η στέγαση, οι γονικές άδειες και στους δύο γονείς, τα εισοδήματα που αναπληρώνονται όταν ένας γονέας πρέπει να μείνει στο σπίτι για να μεγαλώσει το παιδί του. Όμως το πρόβλημα είναι αξιακής προτεραιότητας.

Έχει ενδιαφέρον η θέαση αυτή, ιδίως για την ελληνική κοινωνία, η οποία πορεύεται στην ίδια ευρωπαϊκή λογική, ότι στην ανταγωνιστική πραγματικότητα που έχουμε κτίσει, στο όραμα της ατομικής επιτυχίας με καλό εισόδημα και επαγγελματική αποκατάσταση, η γονεϊκότητα δεν μπορεί να είναι προτεραιότητα, καθώς υπάρχει και αρνητική εικόνα με τις ευθύνες που ένας γονιός καλείται να αναλάβει απέναντι στο παιδί του. Γι’ αυτό και η όποια   συζήτηση για το δημογραφικό πρόβλημα, δεν μπορεί να μπει στο βάθος του, αλλά περιορίζεται στην υλιστική πλευρά του πράγματος, στην οικονομία, η οποία ταυτίζεται με την ευτυχία.

Η Εκκλησία απευθύνει εκκλήσεις στους νέους να ξαναδούνε το θέμα. Κάτι τέτοιο όμως προϋποθέτει αλλαγή νοοτροπίας. Απόφαση ότι η ευθύνη δεν είναι απευκταία, αλλά δίνει δύναμη και κουράγιο στον άνθρωπο να ξέρει γιατί ζει. Να έχει στόχο που ξεπερνά το παρόν. Ότι το επάγγελμα προφανώς διαδραματίζει μεγάλο ρόλο στη ζωή του ανθρώπου, αλλά από αυτό κάποια στιγμή θα πρέπει να παραιτηθούμε. Από τα παιδιά δεν παραιτείσαι, διότι, όσες δυσκολίες κι αν έχει η σχέση μαζί τους, υπάρχει το δώρο της αγάπης, η έγνοια, η προσευχή, η χαρά και η λύπη, το μοίρασμα, η ελπίδα, η διαδοχή που γεμίζουν τη ζωή, ακόμη κι αν φέρνουν και οδύνες.

Ιδίως το ζήτημα της διαδοχής της γενιάς είναι πολύ σημαντικό. Ο εγωκεντρικός άνθρωπος θεωρεί πως η ζωή του αξίζει καθαυτή και ότι δεν χρειάζεται να παραταθεί στα πρόσωπα κάποιων άλλων, ακόμη κι αν αυτά είναι σπλάχνα του. Αναζητεί στην τεχνολογία μια ψευδοαθανασία, ιδίως αν έχει χρήματα, μια και ο πλούσιος του καιρού μας τείνει να πιστέψει πως αν καταφέρει και συνδέσει τον εγκέφαλό του με μία μηχανή καταγραφής των σκέψεων, των συναισθημάτων, των αντιδράσεών του, θα μπορέσει όταν το σώμα του δεν θα αντέχει, να μεταφυτευθεί σε ένα καινούργιο τεχνητό σώμα, για να ζήσει εις τον αιώνα, σαν να είναι ο άνθρωπος υπολογιστής.   Οι πολλοί μένουν στο «φάγωμεν , πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν» ως αντίληψη ζωής. Γι’ αυτό και όσοι έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν εργασία σε  νέους ανθρώπους σκέπτονται μόνο το δικό τους κέρδος, τους εκμεταλλεύονται, χωρίς να νιώθουν ότι λιγότερα κέρδη μπορούν να βοηθήσουν την κοινωνία, εκτός από την ανανέωση του δυναμικού της,  να  αναπτυχθεί και οικονομικά σε βάθος χρόνου.

Ας ενθαρρύνουμε τη νεώτερη γενιά να επενδύσει στην αγάπη και στο μοίρασμα. Οι παλαιότεροι έκαναν περισσότερα παιδιά, χωρίς να νοιάζονται για τις ανέσεις. Ήταν διότι τα παιδιά ήταν και κοινωνική καταξίωση, εκτός από προσωπική χαρά. Και ένιωθαν υπεύθυνοι γι’ αυτά. Μπορεί οι σχέσεις του ζευγαριού να μην ήταν ειλικρινείς, όμως υπήρχε περισσότερη κοινωνική λογοδοσία. Κάπου πρέπει να ξαναβρούμε την ισορροπία ανάμεσα στην κάλυψη των προσωπικών θέλω και την ομορφιά της αγάπης που αναπληρώνει ό,τι λείπει. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»

            Στο φύλλο της Κυριακής 20 Σεπτεμβρίου 2026

ΔΕΝ ΠΙΣΤΕΥΩ ΔΙΟΤΙ ΟΙ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΜΑΡΤΩΛΟΙ

 

«Εἰ δὲ ζητοῦντες δικαιωθῆναι ἐν Χριστῷ εὑρέθημεν καὶ αὐτοὶ ἁμαρτωλοί, ἆρα Χριστὸς ἁμαρτίας διάκονος; Μὴ γένοιτο» (Γαλ. 2,17)

«῍Αν ὅμως, ζητώντας νὰ σωθοῦμε ἀπὸ τὸν Χριστό, βρεθήκαμε νὰ εἴμαστε κι ἐμεῖς ἁμαρτωλοὶ ὅπως οἱ ἐθνικοί, σημαίνει τάχα πὼς ὁ Χριστὸς ὁδηγεῖ στὴν ἁμαρτία; ῎Οχι βέβαια!» 

            Πολλοί άνθρωποι, θέλοντας να δικαιολογήσουν την αδιαφορία τους ή την άρνησή τους απέναντι στην πίστη, επικαλούνται ως επιχείρημα το ότι  οι χριστιανοί είμαστε αμαρτωλοί. Δεν τηρούμε τις εντολές του Χριστού και του Ευαγγελίου. Δίνουμε συχνά ένα κάκιστο παράδειγμα στον κόσμο. Επομένως, ισχυρίζονται, γιατί να πιστέψουμε σε μια θρησκεία, οι πιστοί της οποίας δείχνουν ότι δεν τους αλλάζει καθόλου εντός τους, ούτε αυτή η αλλαγή φαίνεται στη συμπεριφορά τους;

            Το επιχείρημα έρχεται να συναντήσει την πρώτη Εκκλησία, αυτή της Γαλατίας στην Μικρά Ασία, και το αντιμετωπίζει ο απόστολος Παύλος. Κάνει διάκριση ανάμεσα στον Χριστό και στους ανθρώπους. Αυτός που θέλει να πιστέψει στον Χριστό, δεν μένει στο ανθρώπινο παράδειγμα, το οποίο μπορεί να σκανδαλίζει. Όμως δεν πιστεύουμε σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Οι άνθρωποι φέρουμε την ευθύνη για όσα πράττουμε. Για το ότι είμαστε ανακόλουθοι έναντι της πίστης μας. Για το ότι δεν προσπαθούμε να αγαπήσουμε τον Χριστό, αλλά βολευόμαστε με την ιδέα ότι είμαστε χριστιανοί, άρα δικαιωμένοι. Δεν φτάνει όμως η ιδιότητα ή η διαβεβαίωση ότι πιστεύουμε, διότι η πίστη είναι σχέση με τον Χριστό και η σχέση έρωτας και ο έρωτας μεταμόρφωση της ζωής μας.

            Σκανδαλίζουμε οι χριστιανοί με τη στάση μας, ιδίως στους καιρούς μας, οπότε η συμπεριφορά μας είναι ευδιάκριτη.  Και δίνουμε δικαίωμα στον διάβολο να πειράζει τους αδύναμους ως προς την αναζήτηση και την πίστη ανθρώπους, για να έχουν δικαιολογία στη συνείδησή τους για την άρνησή τους. Φέρουμε λοιπόν μεγάλη ευθύνη. Όμως αυτό δεν αναιρεί την ευθύνη και των άλλων ανθρώπων να διακρίνουν ότι ο Χριστός δεν οδηγεί στην αμαρτία, αλλά στην όντως ζωή. Να παλέψουν με την ύπαρξή τους και τα ερωτήματα της ζωής. Να εστιάσουν στην πνευματική υγεία των αγίων. Πρωτίστως, στην μετάνοια που είναι ο δρόμος όλων.

            Και κάτι ακόμη. Άλλοι χριστιανοί αγκιστρώνονται σε αγίους, σε γεροντάδες, σε ξεχωριστά πρόσωπα, τα οποία φημίζονται για την πνευματικότητά τους. Δεν είναι όμως άλλοθι αυτό, να είναι του Πέτρου, του Κηφά, του Απολλώ, του Παύλου. Αν δεν κινητοποιηθούν οι ίδιοι, δεν μπορούν να ζήσουν την αλήθεια. Και ουδείς εκ των Πέτρου, Κηφά, Απολλώ, Παύλου είναι αλάνθαστος και μάλιστα σε γνώμες που δεν έχουν να κάνουν με την πίστη, αλλά με  τον κόσμο και τους φόβους μας έναντί του.

Η μόνη αλήθεια είναι ο Σταυρός και στον κόσμο θλίψη θα έχουμε. Όμως Εκείνος που μας αγάπησε και έδωσε τη ζωή Του για εμάς μάς λυτρώνει.  Όχι οι άνθρωποι. Ο Εσταυρωμένος και Αναστάς. Ο Χριστός της Εκκλησίας και όχι ο δικός μου  ή ο δικός σου, στο όνομα του οποίου δοξάζουμε την απολυτότητα και τη δική μας υπερηφάνεια ή το δικό μας βόλεμα, σκανδαλίζοντας τελικά με την ψευτοτελειότητά μας εκείνους που ζητούνε αγάπη και παλεύουν για την μετάνοιά τους. Θέλουν έναν Θεό του ελέους και όχι της δίκης. Και στην δική μας έπαρση ή αυτάρκεια δεν Τον βρίσκουν.   

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός  

20 Σεπτεμβρίου 2026

Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού 

ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Οι άνθρωποι στη ζωή μας έχουμε προσδοκίες. Θέλουμε να εκπληρώσουμε στόχους, ελπίζουμε ότι οι οικείοι μας θα μας συμπαρασταθούν, ότι θα βρεθούν κάποιοι που θα συμμεριστούν τις σκέψεις και τα οράματά μας, ότι δικαιούμαστε να πετύχουμε και θα έρθουν οι περιστάσεις έτσι, ώστε ό,τι προσδοκούμε να πραγματοποιηθεί. Οι προσδοκίες μας βοηθούν να μη λυγίσουμε στις δυσκολίες, αλλά να ελπίσουμε. Οι προσδοκίες όμως μπορεί να γίνουν αιτία οι όποιες ματαιώσεις να μας καταβάλουν, εάν δεν έχουμε υπ’ όψιν ένα μήνυμα ζωής, το οποίο η πίστη στον Θεό το καθιστά οδηγό στη ζωή.

Οι όποιες προσδοκίες μας περνούν μέσα από σταυρό. Σταυρός είναι ο κόπος. Είναι η απόφασή μας να αντέξουμε και στις ήττες μας. Να επαναπροσδιορίσουμε τους στόχους μας κάνοντας αυτοκριτική για τις προσπάθειές μας, βλέποντας αν στέκεται ό,τι έχουμε επιλέξει ή όχι, αν όντως πρέπει να περιμένουμε από τους άλλους βοήθεια ή αν ο δρόμος μας είναι εκ των πραγμάτων μοναχικός, διότι είτε δεν μπορούμε να επικοινωνήσουμε αληθινά μαζί τους, να τους καταστήσουμε μετόχους και κοινωνούς των οραματισμών μας είτε όντως χρειάζεται να παλέψουμε με τις αντιθέσεις των ανθρώπων και της ζωής, διότι αυτό που έχουμε επιλέξει δεν είναι το εύκολο. Και είναι σταυρός η αλήθεια, διότι καλούμαστε να συνειδητοποιήσουμε ότι ξεκινάμε από την μοναξιά μας για να πετύχουμε κάτι. Ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι οι άλλοι τον καταλαβαίνουν αυτόματα; Μόνο αν αγαπάς και σε αγαπάνε μπορεί να βρεθεί η βάση για την αλληλοστήριξη και αυτό θέλει χρόνο.

Στην εποχή μας κάνουμε ένα άλμα στις σχέσεις μας με τους συνανθρώπους μας, ιδίως τους οικείους μας. Στο ζευγάρι ο ένας θεωρεί ότι ο άλλος καταλαβαίνει τις προσδοκίες του, διότι προϋποτίθεται η αγάπη, διότι υπάρχει γνωριμία, διότι έχει περάσει χρόνος μαζί, διότι αν δεν σε νιώθει ο δικός σου άνθρωπος, τότε ποιος ο λόγος να υπάρχει σχέση; Και θεριεύουν οι λογισμοί, όταν ο άλλος δεν κατανοεί τις προσδοκίες σου. Κι όμως, πολλά προβλήματα θα μπορούσαν να είχαν λυθεί, αν υπήρχε η τόλμη της ειλικρίνειας, που περνά μέσα από τον σταυρό. Η σχέση δεν είναι αυτονόητα διάφανη. Μπορούμε να την κάνουμε. Είναι σταυρός να παραδεχτείς τα λάθη σου. Είναι σταυρός να ζητήσεις χρόνο από τον άλλο, να σε ακούσει και να του εξηγήσεις τι περιμένεις. Μπορεί να σε απορρίψει ή να μη δώσει σημασία. Όμως αν δεν λυγίσεις στον σταυρό αυτό και επιμείνεις αγαπητικά, όπως και υπομονετικά, θα μοιραστείς τις προσδοκίες σου. Αυτό προϋποθέτει όμως και χρόνο από τη δική σου πλευρά για να μοιραστείς τις προσδοκίες του. Ο σταυρός είναι αμφοτέρων.

Όταν φέρνουμε στον κόσμο παιδιά, έχουμε την προσδοκία της χαράς, της εξιδανίκευσης ότι γινόμαστε γονείς και ότι αυτό είναι κάτι πανέμορφο. Όμως η γονεϊκότητα είναι σταυρός και ευθύνη ταυτόχρονα. Ο σταυρός έγκειται στο ότι το μεγάλωμα του παιδιού θέλει πολύ κόπο και χρόνο, θέλει θυσία. Η ευθύνη έγκειται στο ότι θα αφήσουμε αυτά που νοηματοδοτούν τη δική μας ζωή, για να δώσουμε προτεραιότητα και σε εκείνα που θα δώσουν νόημα στη ζωή των παιδιών. Και δεν περιορίζονται στις υλικές συνθήκες αυτά ή στα εφόδια που πρέπει να δώσουμε. Ο σταυρός έγκειται στην απόφαση να συγχωρήσουμε την έκφραση του εγώ και του θελήματος του παιδιού μας και να το αγαπήσουμε όπως κι αν είναι. Να παλέψουμε να χτίσουμε δυνατό χαρακτήρα, αλλά να μην απογοητευτούμε για τα λάθη και τις ήττες, ακόμη και την απόρριψη προς εμάς.

Ο λόγος του Σταυρού του Χριστού έμοιαζε μωρία για τους καλλιεργημένους της εποχής του και κάθε εποχής. Όμως ο σταυρός είναι η μόνη προσδοκία που φέρνει ανάσταση. Ας αφήσουμε λοιπόν τον Χριστό να μας βοηθήσει και στους δικούς μας σταυρούς και να αντέξουμε κρατώντας την προσδοκία της αγάπης και της ανάστασης ως εφόδιο ζωής.  

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»

           στο φύλλο της Κυριακής 13 Σεπτεμβρίου 2026

ΟΧΙ ΣΕ ΟΣΟΥΣ ΜΕ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ

«Οὐδὲ γὰρ οἱ περιτετμημένοι αὐτοὶ νόμον φυλάσσουσιν, ἀλλὰ θέλουσιν ὑμᾶς περιτέμνεσθαι, ἵνα ἐν τῇ ὑμετέρᾳ σαρκὶ καυχήσωνται. ᾿Εμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, δι᾿ οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ τῷ κόσμῳ» (Γαλ. 6, 13-14) .

«῎Αλλωστε οὔτε κι αὐτοὶ ποὺ ἐπιμένουν στὴν περιτομὴ τηροῦν τὸν νόμο. ῾Απλῶς θέλουν νὰ περιτέμνεστε ἐσεῖς, γιὰ νὰ καυχηθοῦν ὅτι σᾶς κατάφεραν νὰ τὸ κάνετε. ῞Οσο γιὰ μένα, δὲν θέλω ἄλλη ἀφορμὴ γιὰ καύχηση ἐκτὸς ἀπὸ τὸν σταυρὸ τοῦ Κυρίου μας ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, τὸν σταυρὸ ποὺ πάνω του ὁ κόσμος πέθανε γιὰ μένα κι ἐγὼ γιὰ τὸν κόσμο». 

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή μας που νιώθουμε ότι οι άλλοι μας χρησιμοποιούν. Άλλοτε για οικονομικά οφέλη, άλλοτε για να μπαίνουμε εμείς μπροστά και εκείνοι να μην εκτίθενται, άλλοτε γιατί παίζουν και διασκεδάζουν μαζί μας, συνήθως επειδή αισθάνονται την ανάγκη να εξουσιάζουν. Και εκείνοι και εμείς λησμονούμε ότι το αληθινό νόημα της ζωής περνά από την αγάπη και την προσφορά, όχι από την εξουσία και την επίδειξη. Ο κόσμος μας όμως είναι έτσι δομημένος, που το «κατέχειν» και «εξουσιάζειν»  να θεωρούνται τα μείζονα, ενώ όποιος είναι δυναμικός, είτε εκ θέσεως είτε εκ χαρακτήρος, και μπορεί να επιβάλλει στους άλλους το θέλημά του, δοξάζεται.

Ο απόστολος Παύλος, γράφοντας προς τους Γαλάτες, τους επισημαίνει τρία σημεία: το πρώτο, ότι χρειάζεται να επιλέγουν τι είναι σωστό και τι όχι και να μην πέφτουν θύματα σε όσους και στη θρησκευτική πραγματικότητα τους χρησιμοποιούν, για να ικανοποιούνται έχοντας οπαδούς. «Όσοι σας πιέζουν να κάνετε περιτομή, δεν τηρούν απαραίτητα τον νόμο, αλλά θέλουν να δείξουν τη δύναμή τους και να σας χρησιμοποιήσουν ως αφορμή καύχησης και αυτοδοξασμού». Να μην τους ακούτε. Να αντιστέκεστε. Το δεύτερο είναι ότι ο μοναδικός λόγος που ένας χριστιανός επιτρέπεται να καυχιέται είναι ο σταυρός του Χριστού, διότι πάνω σ’ αυτόν τον σταυρό κάθε κοσμική έννοια δόξας, εξουσίας, αμαρτίας, επίδειξης έχει πεθάνει. Το ίδιο και όποιος αποφασίζει να σηκώσει τον σταυρό του. Έχει αφήσει στην άκρη τις προτεραιότητες αυτού του κόσμου. Το τρίτο είναι ότι η σχέση μας με τον Χριστό δημιουργεί έναν καινούργιο κόσμο και όλα κάθε στιγμή ξεκινούν από την αρχή, χωρίς να χρειαζόμαστε τα σύμβολα του παλαιού, όπως ήταν τότε η περιτομή και η ακροβυστία. Αυτός είναι ο κόσμος του Σταυρού, τον οποίο, όταν ο άνθρωπος υιοθετήσει, ο Χριστός και η πίστη θα του δώσουν την ανάσταση.

Δεν είναι εύκολο να αποφύγουμε όσους μας χρησιμοποιούν και όσους μας χειραγωγούν. Φοβόμαστε να πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας. Φοβόμαστε τη θέση μας, τις αμοιβές μας, την μοναξιά, τον διασυρμό, τη σύγκρουση. Έτσι όμως παύουμε να είμαστε ελεύθεροι. Το χειρότερο είναι όταν θεωρούμε ότι αγάπη είναι να κάνεις αυτό που θέλει ο άλλος, ακόμη κι αν δεν είναι σωστό. Έτσι όμως καταργείται η προσωπικότητά μας. Και αν στην κοινωνία δεν είναι πάντοτε εύκολο να λέμε όχι, τουλάχιστον ας επιλέξουμε να αντιστεκόμαστε σε ό,τι είναι σημαντικό για την προσωπικότητά μας. Ας έχουμε την παρρησία του λόγου και την παρηγοριά της προσευχής. Και ας μη φοβόμαστε τον σταυρό. Η ζωή είναι και θέλει υπομονή και προσμονή ότι ο Θεός θα μιλήσει. Για το δίκαιο και το αληθινό. Όχι για τη διατήρηση συμβόλων ή εξουσιών που δεν έχουν αξία διάρκειας. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

13 Σεπτεμβρίου 2026

Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού