11/16/26

ΓΚΡΙ ΔΙΑΖΥΓΙΑ

              

  Η είδηση μοιάζει παράδοξη, αλλά είναι πραγματικότητα. Ολοένα και αυξάνονται τα λεγόμενα «γκρι διαζύγια». Πολλά ζευγάρια μεγαλύτερων ηλικιών και στην Ελλάδα, ενώ ζούσαν εν διαστάσει, «χωρίς μέχρι τώρα να προχωρούν σε νομική κατοχύρωση του χωρισμού, για λόγους οικονομικούς ή κληρονομικούς», εντούτοις «φαίνεται ότι τελικά χωρίζουν με τη βούλα» (περιοδικό Κ. της εφημερίδας «Καθημερινή της Κυριακής», 1η Νοεμβρίου 2026).

                Το ποσοστό των διαζυγίων στη χώρα μας ανέρχεται με στατιστικά στοιχεία του 2024 στο 42,4 % των γάμων. Μπορεί στους ανθρώπους της Εκκλησίας να υπάρχει έντονη συζήτηση για τις ευθύνες του συστήματος, του Διαδικτύου, των νόμων, την ηθικής χαλαρότητας για την κρίση που διέρχεται ο θεσμός της οικογένειας. Η κριτική αυτή όμως είναι ελάχιστα ενισχυτική στην αδυναμία των εγγάμων ζευγαριών να βρούνε αληθινή ποιότητα στη ζωή τους, έγνοια, αγάπη, κοινές μνήμες και, κυρίως, κοινές προοπτικές. Όταν πολλοί άντρες μένουν στον γάμο έχοντας ως κύριο στόχο τους να υπάρχει η γυναίκα τους που να τους φροντίζει, χωρίς να καλλιεργούν τη συντροφικότητα, χωρίς να σκέφτονται την ψυχική μοναξιά της γυναίκας, χωρίς να αναλαμβάνουν την ευθύνη για όσα δεν έχουν πράξει τα χρόνια στα οποία στο σπίτι υπήρχαν τα παιδιά, όταν το «σ’ αγαπώ» είναι σπάνια λέξη, όταν ο άντρας είναι κουρασμένος και βαριεστημένος, τότε δεν φταίει η ηθική κρίση για το διαζύγιο. Όταν  οι γυναίκες νοιάζονται περισσότερο για την καριέρα τους, όταν έχουν ανεχτεί κακοποίηση, λεκτική και σωματική, όταν κρατούσαν έναν γάμο μόνο και μόνο για τα χρήματα και την οικονομική εξασφάλιση, όταν είναι κι αυτές μονίμως κουρασμένες, όταν έχουν πάψει να θαυμάζουν τους άντρες τους ή συνειδητοποιούν ότι ποτέ δεν τους θαύμαζαν, αλλά ποτέ δεν τους το είπαν κιόλας, τότε η ηθική κρίση δεν φταίει για το διαζύγιο.

                Όταν η Εκκλησία δεν δείχνει ότι ο γάμος είναι μυστήριο, όταν δεν προετοιμάζει τους ανθρώπους και πνευματικά, μιλώντας και δείχνοντας την οδό και τον τρόπο της αγάπης, όταν για πολλούς από τους ιερείς-πνευματικούς η παρθενία και ο μοναχισμός είναι ανώτερες καταστάσεις από τον γάμο και όχι χαρίσματα και ευλογία από τον Θεό για εκείνους που έχουν κλήση και όχι για όλους, όταν οι σύζυγοι δεν νοιάζονται για τον εαυτό τους, το σώμα τους, την ποιότητα της σχέσης τους, αλλά η τεκνογονία θεωρείται σχεδόν αποκλειστικά ο σκοπός του γάμου, τότε η ηθική κρίση δεν φταίει για το διαζύγιο.

                Δίνουμε έμφαση σήμερα στις σχολές γονέων και όχι στις σχολές συζύγων. Προφανώς και τα παιδιά είναι η συνέχεια της ζωής. Προφανώς κανείς δε γεννιέται γονιός, αλλά γίνεται. Όμως κανείς δεν γεννιέται και σύζυγος, αλλά γίνεται. Όταν ο μέσος ηλικιακός όρος σύναψης γάμου φτάνει ή ξεπερνά τα σαράντα χρόνια, τότε πόση όρεξη για ζωή, για αγάπη, για μοίρασμα να υπάρχει; Όταν η εικόνα που έχουν οι νεώτεροι για τον γάμο είναι η υποχρέωση της  φροντίδας και όχι η χαρά της σχέσης και της συνύπαρξης, η οποία φέρνει μαζί της και τη φροντίδα, τότε πόσο εύκολο είναι να προσανατολιστούνε στον γάμο ή να κρατήσει ένας γάμος;

                Δεν είναι τυχαίο φαινόμενο τα «γκρι διαζύγια». Κάποια στιγμή ο άνθρωπος που νιώθει τον θάνατο να έρχεται πιο κοντά, τη ζωή να έχει αδειάσει, χωρίς να έχει κρατήσει μνήμες αγάπης και χαράς, αλλά μόνο «πρέπει», βρίσκει ευκαιρία, αφού η κοινωνική αντίληψη έχει πάψει να είναι επικριτική, να κάνει το μεγάλο βήμα. Το παράδοξο επιτείνεται από το ότι οι άνθρωποι δεν χωρίζουν, κυρίως οι γυναίκες, για να ξαναπαντρευτούν, αλλά γιατί θέλουν να δούνε και τον εαυτό τους. Χρειάζονται γαλήνη, κυρίως όμως χρειάζεται να διαχειριστούν μια παρατεταμένη απογοήτευση από τον γάμο.

                Η πίστη είναι αντίβαρο; Στους καιρούς μας ο άνθρωπος θέλει να νιώσει την ελευθερία να αγαπά όχι από υποχρέωση, αλλά από επιλογή. Ο τρόπος θέασης της ζωής, και διά της πίστεως, μάλλον χρειάζεται αναπροσαρμογή. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»

Στο φύλλο της Κυριακής 15 Νοεμβρίου 2026

 

11/13/26

ΕΝΑΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ


 «Ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν ἑαυτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον ποιῶν εἰρήνην, καὶ ἀποκαταλλάξῃ τοὺς ἀμφοτέρους ἐν ἑνὶ σώματι τῷ Θεῷ διὰ τοῦ σταυροῦ, ἀποκτείνας τὴν ἔχθραν ἐν αὐτῷ» (Εφεσ. 2, 15-16)

«Γιὰ νὰ δημιουργήσει μὲ τὸ ἔργο του ἀπὸ τὰ δύο ἐχθρικὰ μέρη, ἀπὸ τοὺς ᾿Ιουδαίους καὶ τοὺς ἐθνικούς, μία νέα ἀνθρωπότητα, φέρνοντας τὴν εἰρήνη. Κι ἀφοῦ θανάτωσε μὲ τὸν σταυρό του τὴν ἔχθρα, ἕνωσε τοὺς δύο πρώην ἐχθροὺς σὲ ἕνα σῶμα καὶ τοὺς συμφιλίωσε μὲ τὸν Θεό». 

            Στην εποχή μας δεσπόζουν δύο κυρίως στάσεις ζωής έναντι του Θεού: η μία είναι η αδιαφορία και η άλλη είναι η αθεΐα. Και οι δύο έχουν ως κοινό τους στοιχείο την πεποίθηση ότι ο Θεός ή δεν υπάρχει ή δεν μας χρειάζεται. Και δεν είναι μόνο τα βιοτικά που μας κάνουν να στρεφόμαστε στον εαυτό μας και στο περιβάλλον μας. Είναι η αίσθηση ότι ο χρόνος μας είναι πολύτιμος για να μην τον ζήσουμε όπως το θέλουμε εμείς. Ότι δεν μπορεί να χάνουμε τον καιρό μας με μία υπερβατική πραγματικότητα, η οποία δεν είναι ορατή και εμφανής σε μας.

            Μα μήπως και οι πιστοί, στην πράξη, από την ίδια νοοτροπία δεν κυριαρχούμαστε; ‘Η απολυτοποιούμε έναν φόβο για τον κόσμο και τους άλλους, οι οποίοι θεωρούνται από εμάς εχθροί, ή κοιτούμε να τα έχουμε καλά με την υπερβατική πραγματικότητα, τηρώντας, οιονεί ειδωλολατρικά, τις εντολές, για να μη μας βρει κάτι κακό. Και δεν συνειδητοποιούμε ότι η κλήση που έχουμε λάβει ως άνθρωποι είναι να αποδεχτούμε έναν καινό, έναν καινούργιο άνθρωπο, στο πρόσωπο του οποίου δεν θα κυριαρχούν ούτε ο νόμος της Παλαιάς Διαθήκης, ως δαμόκλειος σπάθη, τυπολατρίας συχνά και απουσίας αγάπης, δηλαδή ως βάση μιας εγωκεντρικής θρησκευτικής πορείας, ούτε όμως και μια πίστη που θα εξαντλείται στην πεποίθηση ότι έχουμε επιτελέσει το καθήκον μας όταν δεν είμαστε ώσπερ οι λοιποί των ανθρώπων, όταν λειτουργούμε σαν η πίστη να είναι μια μαγεία, διότι μόνο τότε αισθανόμαστε ότι ο Θεός μας βοηθά, όταν του δίνουμε, για να  μας δώσει.

            Ο απόστολος Παύλος, γράφοντας στους πιστούς της Εφέσου, μιας πόλης στην οποία η ειδωλολατρία θριάμβευε, επισημαίνει ότι ο Χριστός συμφιλίωσε τους ανθρώπους με τον Θεό και «σκότωσε» την έχθρα μεταξύ τους ανεβαίνοντας επάνω στον σταυρό. Αυτή η άνοδος δείχνει ότι ο καινούργιος άνθρωπος δεν μπορεί να έρθει ούτε τυπολατρικά ούτε μαγικά, αλλά μέσα από την αγάπη που δεν εξαιρεί κανέναν, μέσα από την ένταξη στο σώμα του Χριστού, που είναι η Εκκλησία, όχι του συμφέροντος και της δικαίωσης, αλλά της θεραπείας και των παθών και της αυτάρκειας, μέσα από τη σχέση με Εκείνον που γίνεται ανάσταση, αφού περάσει από τον σταυρό.

            Τα λόγια αυτά μοιάζουν ίσως και σε μας τους πιστούς ακατανόητα. Πώς να ισορροπήσουμε ανάμεσα στην αίσθηση ότι αφού τηρούμε τις εντολές είμαστε εντάξει ή ότι οι άλλοι που δεν πιστεύουν έχουν πάθη, αφού εμείς έχουμε μία σειρά και ο Θεός δεν μπορεί παρά να είναι ευχαριστημένος μαζί μας; Ο καινούργιος άνθρωπος όμως είναι αυτός που είναι συμφιλιωμένος με τον συνάνθρωπό του. Που δεν τον βλέπει ως αντίπαλο, αλλά ως φίλο. Που δεν βάζει μπροστά το τι τον διαχωρίζει, δηλαδή ιδέες, στάσεις ζωής, πεποιθήσεις, ακόμη και πίστη, αλλά τι τον ενώνει, η βεβαιότητα της ανακαινισμένης εν Χριστώ εικόνας Θεού ή η προσδοκία ότι διά της προσευχής, της αγάπης, της συγχώρεσης, της καλοσύνης, της μικρής ή της μεγάλης ασκητικότητας, και ο άλλος θα επιστρέψει, ενώ εμείς δεν θα περηφανευτούμε, διότι δεν μπορούμε να ησυχάσουμε αν δεν δοθεί και χάρις σε μας η ευκαιρία στον κάθε άνθρωπο που είναι γνωστός μας να πλησιάσει, έστω και για λίγο τον Θεό. Και ας αποφασίσει κατόπιν αν πιστεύει, αν θέλει να αλλάξει, να σωθεί.

            Ειρήνη ήρθε να δώσει ο Χριστός. Όχι δόξα, όχι χρήματα, όχι σύστημα, όχι εξουσία. Όποιος Τον αναζητεί, στην Εκκλησία, στην αγιότητα, στο πρόσωπο του κάθε συνανθρώπου, τότε μπορεί να νιώσει τη σημασία της ειρήνης. Ότι δεν υπάρχουμε για να δικαιωθούμε και να κυριαρχήσουμε, αλλά για να αγαπήσουμε και να υπομείνουμε, όντας με τον Χριστό.  Για να γίνουμε τελικά καινοί, καινούργιοι άνθρωποι, όποιο κι αν είναι το τίμημα. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

14 Νοεμβρίου 2026

Κυριακή Η’ Λουκά

11/9/26

ΣΚΛΗΡΟΚΑΡΔΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

                

Σκληρές οι καρδιές των ανθρώπων σήμερα. Πολύ πιο εύκολα νοιαζόμαστε για τον εαυτό μας, με αποτέλεσμα να μη βλέπουμε ή να μη θέλουμε να δούμε τους άλλους. Αυτό συμβαίνει, αρχικά, στις σχέσεις ενός ζευγαριού. Ενώ στην πρώτη αγάπη οι δύο νιώθουν πως το θέλημα του άλλου είναι η δική τους χαρά, καθώς έρχεται η συνήθεια, ως σημάδι  φθοράς, σταδιακά το τι θέλει ο άλλος συγκρούεται με το δικό μας δικαίωμα, με το δικό μας δίκιο. Έτσι, ενώ υπάρχει συγκρουσιακή λογική, εύκολα κουραζόμαστε στην χωρίς αποτέλεσμα απόπειρα να πείσουμε τον άλλον ότι το δίκιο ανήκει σε μας και ότι εκείνος θα πρέπει να ακολουθήσει τη δική μας επιθυμία, ενώ, στο τέλος,  η καρδιά μας σκληραίνει και αδιαφορούμε για την όποια αντίδρασή του.

                Το ίδιο γίνεται και στις σχέσεις μας με τους άλλους, σημάδι ότι δεν είναι η αγάπη το κλειδί για την πορεία της ζωής μας και την συνύπαρξη μ’ αυτούς.  Η καρδιά που έχει αφήσει την προτεραιότητα στο συμφέρον και σε έναν στεγνό ορθολογισμό, όπως επίσης και η άρνηση της ενσυναίσθησης, κάνουν τις σχέσεις επιφυλακτικές και πρόσκαιρες.  Γιατί να αισθάνομαι ότι η βία με αφορά; Γιατί να με νοιάζει αν οι άλλοι πληγώνονται σωματικά και ψυχικά εξαιτίας μου; Γιατί να με ενδιαφέρει να μπω στη θέση τους, να τους σπλαχνιστώ, όταν σκέφτομαι πως ούτε κι εκείνοι το πράττουν, αλλά ούτε και θα με ωφελήσει σε κάτι το να νοιαστώ γι’ αυτούς; Προσπερνώ, με την αλλοτρίωση της ψυχής δεδομένη. Και ξεγελώ τον εαυτό μου λέγοντάς του ότι επιβιώνω, διότι κάποιος πρέπει να κοιτάξει και μένα κι αυτός δεν μπορεί να είναι άλλος από το «εγώ» μου.

                Στην σκληροκαρδία των πολλών, ιδίως των νεώτερων, σαν τι μπορείς να αντιτάξεις; Πόση ομορφιά αναζητεί ο σκληρόκαρδος άνθρωπος, για να παλέψει την κακότητα και την αδιαφορία; Πόση ομορφιά μπορεί να δημιουργήσει, για να ξεπεράσει την κακογουστιά και τον ατομικισμό; Πόση υπομονή και πόση προσευχή να κάνει, όταν ακόμη και οι οικείοι δηλώνουν  ότι υπάρχουν μόνο για τον εαυτό τους;

                Από την άλλη, πόση ευθύνη μπορείς να επιρρίψεις στους νεώτερους, όταν η ζωή τους είναι πλημμυρισμένη από εικόνες βίας, θανάτου, επιβολής, εξουσίας, χρήσης κάθε ικανότητας για να αυτοδοξαστούν ή, απλά, για να αισθανθούν καλά ή ότι δεν έχουν πέσει στην “παγίδα” να λυπηθούν τον άλλο και να γυρίσει τελικά αυτό εις βάρος τους; Όταν η αγάπη λείπει από τη ζωή τους, καθώς την ταυτίζουν με μια υλική φροντίδα ή με την εκπλήρωση των δικαιωμάτων τους, όχι όμως με την προσφορά, τη θυσία, κάποτε και από την παραίτηση από την προτεραιότητα του «εγώ»;

                Κι όμως, χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε ότι η σκληροκαρδία μάς χωρίζει  κι από Θεό κι από άνθρωπο και ότι δεν είναι μόνο η κοινωνία που υποφέρει, αλλά και εμείς οι ίδιοι, διότι έχουμε ψυχή, έχουμε συνείδηση, έχουμε πλαστεί να αγαπούμε, να παλεύουμε για να μοιραστούμε τα τάλαντα που ο Θεός μας έδωσε και όχι για να τα θάψουμε κάτω από τη γη του εγωισμού. Η χαρά που διαρκεί βρίσκεται ακριβώς στην υπέρβαση της σκληροκαρδίας, διότι, ακόμη κι αν χάσουμε, η ήττα θα είναι πρόσκαιρη και η συνείδησή μας θα μας παρηγορεί, ενώ ο Θεός δεν θα μας αφήσει.

Η καλοσύνη μπορεί να μοιάζει χωρίς νόημα στους καιρούς μας, όμως η προσωπική αντίσταση, διά της οικειοποίησής της, είναι η ομορφιά την οποία κατά βάθος ποθούμε, διότι γι’ αυτήν πλαστήκαμε. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»

            Στο φύλλο της Κυριακής 8 Νοεμβρίου 2026

11/7/26

Ο ΔI’ ΑΓΓΕΛΩΝ ΛΑΛΗΘΕΙΣ ΛΟΓΟΣ


 «Εἰ γὰρ ὁ δι' ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν, πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας;» (Εβρ. 2,2-3)

«Αν ο λόγος που κηρύχτηκε άλλοτε μέσω αγγέλων επιβεβαιώθηκε και όσοι τον παρέβησαν ή δεν υπάκουσαν σ’ αυτόν, δέχτηκαν την τιμωρία που τους έπρεπε, πώς  εμείς θα ξεφύγουμε αν δεν δώσουμε την προσοχή που ταιριάζει σε μια τόσο σπουδαία σωτηρία;» 

            Ο απόστολος Παύλος, γράφοντας στους χριστιανούς που πριν ακολουθούσαν τον Ιουδαϊσμό, τους υπενθυμίζει ότι ο λόγος του Θεού που μεταφέρθηκε διά των εμφανίσεων των αγγέλων στην Παλαιά Διαθήκη, ακόμη και στο όρος Σινά, όταν ο Μωυσής κατέβηκε τόσο με τις πέτρινες πλάκες των Δέκα Εντολών, όσο και με τις διατάξεις του νόμου που ρύθμισαν τη ζωή των Ιουδαίων, επιβεβαιώθηκε. Τους υπενθυμίζει ακόμη ότι κάθε παράβαση του λόγου του Θεού που είναι νέος, όπως και κάθε ανυπακοή, έλαβε τιμωρία, και τους καλεί να μην αγνοήσουν τι περιμένει όταν άνθρωπο όταν δεν δώσει προσοχή στην σπουδαιότητα της πρόσκλησης για σωτηρία, όπως αυτή αποκαλύφθηκε στον κόσμο διά του Ιησού Χριστού.

            Ποιος είναι ο λόγος που μεταφέρουν στον κόσμο μας οι άγγελοι, τα λειτουργικά εκείνα πνεύματα που ο Θεός εποίησε πριν τον κόσμο και τον άνθρωπο, για να μετέχουν κι άλλες υπάρξεις στη δόξα και στην αγάπη Του;

 Τα περιστατικά της Παλαιάς Διαθήκης μιλούν γι’ αυτόν. Είναι οι Δέκα Εντολές, τις οποίες ο Χριστός δεν κατήργησε, αλλά τις ενέταξε στην προοπτική της αγάπης και της συγχώρησης, χωρίς να τις διαγράψει από τη ζωή μας. Είναι η παρουσία των Αγγέλων σε διάφορες περιστάσεις της ζωής των επιφανών προσώπων της Παλαιάς Διαθήκης. Οι τρεις άγγελοι που εμφανίζονται στον Αβραάμ και του αναγγέλλουν τη γέννηση του Ισαάκ και την εκπλήρωση των υποσχέσεων του Θεού. Αυτοί που σώζουν τον Λωτ και την οικογένειά του από την καταστροφή των Σοδόμων και των Γομόρρων. Ο άγγελος που παλεύει με τον Ιακώβ στην κλίμακα, στη σκάλα που φτάνει στον Θεό. Ο άγγελος που ζητά από τον  Μωυσή να βγάλει τα παπούτσια του μπροστά στη φλεγόμενη και μη καιόμενη βάτο στο Σινά. Ο άγγελος που βλέπει ο Ιησούς του Ναυή λίγο πριν την άλωση της Ιεριχούς και τον ενισχύει. Ο άγγελος που παροτρύνει τον Γεδεών να πολεμήσει με τους Μαδιανίτες, κάνοντας τον πόκο, το  μαλλί των προβάτων «ένδροσο», βρεγμένο,  και την άλλη μέρα στεγνό. Ο άγγελος που δίνει τροφή και νερό στον προφήτη Ηλία, όταν ήταν απελπισμένος από τους διωγμούς του βασιλιά Αχαάβ και κουρασμένος, λίγο πριν φτάσει στο όρος Χωρήβ. Ο αρχάγγελος Ραφαήλ που συνοδεύει τον νεαρό Τωβία στο ταξίδι του, τονν βοηθά να παντρευτεί την Σάρρα, κόρη του Ραγουήλ, θεραπεύει την τύφλωση του πατέρα του Τωβίτ και τους συνιστά να δοξάζουν, να ευχαριστούν και να τιμούν τον Θεό και να φανερώνουν τα θαυμαστά έργα Του σε εκείνους, να κάνουν πάντα το καλό και να συνδυάζουν την προσευχή με νηστεία, ελεημοσύνες και τήρηση του θείου νόμου. Να είναι τίμιοι και να μην αμελούν ποτέ την ελεημοσύνη. Ο άγγελος που κατεβαίνει στην κάμινο της Βαβυλώνος και δροσίζει τους Τρεις Παίδες, τον Ανανία, τον Αζαρία και τον Μισαήλ, ώστε να μην τους αγγίξει η φωτιά.

            Αυτές οι εμφανίσεις των Αγγέλων μας δείχνουν ότι η αποστολή τους είναι να φανερώνουν το θέλημα του Θεού και να μας καλούν να δοξάζουμε τον Κύριο, να πιστεύουμε και να μην χάνουμε την ελπίδα της σωτηρίας μας. Και γι’ αυτό η παραβίαση του λόγου των Αγγέλων είναι σημάδι άρνησης της σχέσης με τον Θεό και αυτοθέωσής μας. Ο δρόμος της αυτοθέωσης είναι ο δρόμος του πνευματικού θανάτου. Και αυτή είναι η τιμωρία των ανθρώπων που αρνούνται την υπακοή στον αγγελικό λόγο, στην αποστολή δηλαδή των ουράνιων πνευμάτων από τον Θεό, ώστε να μπορέσουμε να έχουμε επίγνωση τι Εκείνος μας ζητά. Και όπως οι Άγγελοι παραμένουν οι συνεργάτες και οι συνοδοιπόροι του Θεού, έτσι κι εμείς καλούμαστε να κάνουμε πράξη τον λόγο τους που είναι λόγος σωτηρίας.

            Τη σωτηρία την έχουμε αφήσει στην άκρη στη ζωή μας σήμερα. Σωτηρία σημαίνει σώμα και ψυχή να βρούμε τον Θεό, να αγιάσουμε, να αγαπήσουμε και να δοξάσουμε Εκείνον και με τους συνανθρώπους μας ας βρούμε την χαρά των Αγγέλων που βιώνουν όντας δίπλα στον Θεό και σε κοινωνία φωτός μαζί Του.  Ας μην αμελούμε λοιπόν τη σωτηρία μας και ας πορευόμαστε εν τη Εκκλησία μετά των Αγγέλων και πάντων των αγίων και ο Κύριος θα μας ενισχύει. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026

Των Παμμεγίστων Ταξιαρχών

και πάντων των αγγελικών δυνάμεων

11/2/26

ΔΕΝ Μ’ ΑΚΟΥΝΕ

 

             Η εφηβεία είναι κρίσιμη περίοδος στην πορεία του ανθρώπου να βρει νόημα και περιεχόμενο στη ζωή. Παλαιότερα ίσως ήταν η κρισιμότερη. Σήμερα, επειδή ο κόσμος και ο πολιτισμός μας έχουν γίνει παιδοκεντρικοί, με αποτέλεσμα να δικαιολογούν τα πάντα στους νέους, η αναζήτηση νοήματος ζωής παρατείνεται και πολύ αργότερα. Άλλωστε, η έξοδος από την εφηβική ηλικία σήμαινε παλαιότερα την ετοιμασία για εργασία και οικογένεια. Σήμερα, η δημιουργία οικογένειας μετατίθεται για πολύ αργότερα χρονικά, ενώ οι άνθρωποι πρώτα θέλουν να τακτοποιηθούν οικονομικά, να ζήσουν τη ζωή τους με την έννοια της απόλαυσης, χωρίς δεσμεύσεις και χωρίς ιδιαίτερες αναζητήσεις. Γι’ αυτό και όταν οι μεγαλύτεροι έχουν διαφορετικές θέσεις και απόψεις από τους νέους, τα λόγια τους πετάνε, χωρίς να ακούγονται. Έτσι, έρχεται το παράπονο, «ότι δεν μ’ ακούνε».

                Θριαμβεύει στους καιρούς μας ο εγωκεντρισμός. Δεν είναι μόνο η μετανεωτερική προσέγγιση ότι κριτήριο της αλήθειας είναι ο εαυτός μας. Είναι και η αίσθηση ότι έχω το δικαίωμα να είμαι ελεύθερος και ότι η ελευθερία μου συνεπάγεται την αυτοδιάθεση με απόλυτο τρόπο. Δεν συνυπάρχω, δεν είμαι υποχρεωμένος να ακολουθώ κανόνες, αλλά κριτήριο είναι το τι εγώ και μόνο εγώ θεωρώ ως σωστό κι, επομένως, ακόμη κι αν  πληγώνω τους άλλους δεν έχει καμία σημασία. Ο εαυτός μου είναι ο θεός. Μπορεί να υφίσταμαι κάποιες συνέπειες όταν η κοινωνία δεν δέχεται τη συμπεριφορά μου, εντούτοις θα προσπαθήσω να ξεγελάσω τους άλλους, ώστε να συνεχίσω να πράττω κατά το δοκούν.

                «Δεν μ’ ακούνε». Εγώ, άραγε, άκουγα όταν ήμουν στην εφηβεία; Ή μήπως έχω λησμονήσει τη δική μου επαναστατικότητα; Κι αν άκουγα, το έκανα από επιλογή και επειδή θεωρούσα σημαντική τη συμβουλή των γονιών μου, των δασκάλων μου, των πνευματικών μου πατέρων ή από φόβο; Έμαθα, άραγε, να μπαίνω στη θέση του άλλου ή ζητώ να με καταλάβουν, χωρίς να θεωρώ απαραίτητο να καταλάβω;  Πόσο εύκολα θυμώνω όταν δεν γίνεται το θέλημά μου; Πόσο μπαίνω στη θέση του εφήβου, αλλά και έχω αποφασίσει να προσφέρω αγωγή, με σταθερότητα, επιχειρήματα και αληθινή αγάπη;  Πόσο παίρνω προσωπικά την άρνηση του εφήβου να με ακούσει ή κάνω ένα βήμα παραπάνω, νιώθοντας ότι είναι χρέος μου να αγαπήσω, να συγχωρήσω, να προχωρήσω; Πόσο προσεύχομαι στον Θεό κάνοντας υπομονή, διότι νιώθω ότι η σπορά στις ψυχές των  νεώτερων μπορεί να καρπίσει πολύ αργότερα και ίσως να μη δω τους καρπούς της;

                «Δεν μ’ ακούνε». Πόσο κάνω την αυτοκριτική για τις δικές μου σκέψεις και επιλογές; Πόσο δείχνω σεβασμό στο πρόσωπο του άλλου; Γιατί το «δεν μ’ ακούνε» δεν έχει να κάνει μόνο με τους θεωρητικά ανώριμους εφήβους. Έχει να κάνει και με τη σχέση του ζευγαριού. Δεν ακούει ο ένας τον άλλον, διότι ο ένας έχει μέσα στη σκέψη του ένα δικό του πρότυπο για το πώς πρέπει να είναι ή να συμπεριφέρεται ο άλλος, με αποτέλεσμα κάθε διαφοροποίηση να γεννά απογοήτευση ή ματαίωση. Η αγάπη όμως είναι  απάντηση. Διότι αυτός που αγαπά, θα ακούσει και θα περιμένει.

                Οι μεγάλοι χρειάζεται να ακούνε τους μικρότερους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να τους οριοθετούν. Άλλη όμως είναι η επιβολή της εξουσίας και άλλη η σταθερότητα που συνοδεύεται από την πειθώ. Αυτός που ακούει, χωρίς κατ’ ανάγκην να υπακούει, αγαπά και μοιράζεται. Δεν απογοητεύεται όταν δεν τον ακούνε, αλλά συνεχίζει στην οδό της επιλογής που θα βοηθήσει και όχι αυτής που θα δικαιώσει τον ίδιον. Και η υπομονή και η σταθερότητα θα επιβραβευτούν. Αργά ή γρήγορα. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»

στο φύλλο της Κυριακής 1ης Νοεμβρίου 2026

10/31/26

ΜΙΑ ΟΔΟΣ ΠΟΥ ΜΟΙΑΖΕΙ ΞΕΝΗ


«Καὶ ἔτι καθ᾿ ὑπερβολὴν ὁδὸν ὑμῖν δείκνυμι»
(Α’ Κορ. 12,30)

«Και ακόμα σας δείχνω μια οδό υπερβολικά έξοχη». 

            Χαρακτηριστικό της εποχής μας η σκληροκαρδία. Ο άνθρωπος δείχνει να νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του και αφήνει τον συνάνθρωπό του στην άκρη. Δεν τον ενδιαφέρει αν τον πληγώνει. Αν θα μπορούσε να τον στηρίξει και να του δώσει χαρά, εφόσον ο ο ίδιος δεν έχει να κερδίσει κάτι. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το ενδιαφέρον για τη ζωή να έχει να κάνει με το «εγώ» μας και τη δική μας άνεση και απόλαυση, την εκπλήρωση των δικών μας στόχων, ακόμη κι αν χρειαστεί να περάσουμε επί πτωμάτων. Ίσως μοιάζει σκληρή αυτή η διατύπωση. Τη ζούμε όμως ιδιαίτερα στον χώρο των παιδιών και των εφήβων, καθώς μεγάλη μερίδα αυτών είτε αδιαφορούν είτε προσπαθούν να λειτουργήσουν εξουσιαστικά πληγώνοντας και απογοητεύοντας.

            Φαίνεται πως και στην πρώτη Εκκλησία, εκεί όπου η χάρις υπερεπλεόναζε και υπήρχαν πολλά χαρίσματα ανάμεσα στους χριστιανούς, όπως περιγράφει ο απόστολος Παύλος γράφοντας στους Κορινθίους, το ενδιαφέρον των χαρισματούχων ήταν να χρησιμοποιούν τις δωρεές του Θεού για να ξεχωρίζουν ανάμεσα στους άλλους και να διεκδικούν θέση ανώτερη, να τονίζουν την ικανότητα και τη δωρεά τους για να δοξάζονται από τους άλλους και να έχουν λόγο κεντροβαρή στην εκκλησιαστική κοινότητα. Ο απόστολος Παύλος δεν μένει ευχαριστημένος από αυτήν την αντίληψη, διότι νιώθει ότι τα χαρίσματα κάνουν τους χριστιανούς να ξεχνούνε ότι τίποτε δε μας ανήκει, αλλά τα πάντα είναι δωρεά του Χριστού όχι για να εξουσιάζουμε, αλλά για να διακονούμε με βάση το τι μας δόθηκε το σώμα της Εκκλησίας, στο οποίο είμαστε μέλη Του και ξεχωριστά ο καθένας και, ταυτόχρονα, όλοι μαζί. Έτσι, ο απόστολος δείχνει την οδό που μοιάζει υπερβολική, αλλά είναι το κλειδί της όντως χριστιανικής ζωής, που είναι η αγάπη, και προχωρεί στον περίφημο ύμνο της, διά του οποίου μας δείχνει ότι όσα χαρίσματα κι αν έχουμε, όσα έργα κι αν κάνουμε, αν δεν υπάρχει η αγάπη στην καρδιά και το καθετί που πράττουμε δεν είναι καρπός της, τότε μοιάζει μάταιο και πρόσκαιρο.

Και  η αγάπη έχει να κάνει κυρίως με τις ανθρώπινες σχέσεις και με τον τρόπο με τον οποίο τις διαχειριζόμαστε. «Η αγάπη μακροθυμεί, συμπεριφέρεται με χρηστότητα η αγάπη, δεν ζηλεύει, η αγάπη δεν μεγαλοκαυχιέται, δεν φουσκώνει από υπερηφάνεια,  δεν συμπεριφέρεται άσχημα, δεν ζητά τα δικά της, δεν παροξύνεται, δεν λογίζεται το κακό,  δεν χαίρει για την αδικία, συγχαίρει όμως στην αλήθεια.  Όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει». Με τα λόγια αυτά είναι ξεκάθαρο ότι η χριστιανική οδός, όπως ήταν η αρχική ονομασία των χριστιανών (αυτοί που ανήκαν στην «οδό», αυτοί που δέχονταν τον Χριστό ως την οδό, την αλήθεια και τη ζωή) είχε ως κριτήριο και κίνητρο την αγάπη.

Μοιάζει ξένη αυτή η οδός, όχι μόνο ως προς το όνομά μας και την ιδιότητά μας ως χριστιανών σήμερα, αλλά και ως προς την προτεραιότητά μας τόσο στη ζωή όσο και στις σχέσεις μας. Λείπει η αγάπη ως κύριο κίνητρο της πορείας μας, και έχει υποκατασταθεί από άλλες επιλογές: την απόλαυση, το δικαίωμα, την καταξίωση, την άνεση, το δίκιο. Η αγάπη έχει ως πυρήνα της τον άλλον. Εμείς έχουμε ως πυρήνα μας το «εγώ και μόνο εγώ».  Ας προσπαθήσουμε στην Εκκλησία να γίνουμε περισσότερο άνθρωποι της οδού της αγάπης, όπως οι Άγιοι Ανάργυροι που εορτάζουμε την 1η Νοεμβρίου κάθε χρόνο. Δεν είναι θέμα διδαχής μόνο. Είναι θέμα εύρεσης εντός μας της εικόνας του Θεού, διότι πλαστήκαμε για να είμαστε ελεύθεροι και να αγαπούμε. Το νόημα της ζωής βρίσκεται στην καρδιά που αγαπά. Κι αυτή συναντά τον Χριστό ως οδό και κάνει τη ζωή μας οδό προς Εκείνον και προς τους συνανθρώπους μας. Και όλα τα υπόλοιπα, αν είναι για καλό μας, θα μας δοθούν. Μόνο που εκείνα, είτε υλικά αγαθά είτε χαρίσματα, εδώ μένουν. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Κυριακή 1η Νοεμβρίου 2026

            Των Αγίων Αναργύρων

10/26/26

ΞΗΜΕΡΩΝΟΝΤΑΣ 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ…

                 

Ξημερώνοντας 28 Οκτωβρίου, 86 χρόνια πριν… Αυτό που περίμεναν όλοι, έγινε. Ένας δικτάτορας ήθελε να κάνει επίδειξη δύναμης, ζηλεύοντας έναν άλλο δικτάτορα. Θυμήθηκε ότι οι πρόγονοί του είχαν κάνει την Μεσόγειο mare nostrum (η θάλασσά μας) και πίστεψε ότι οι Έλληνες θα ήταν όπως τότε, το 146 π. Χ., διχασμένοι, χωρίς στρατό, χωρίς δυνατότητες αντίστασης και έτοιμοι να ανταλλάξουν την ελευθερία τους με τη βεβαιότητα ότι θα ζήσουν  όπως παλιότερα, όταν οι Βενετοί κατείχαν μεγάλα τμήματα της χώρας. Ο δικτάτορας διαψεύστηκε.

                Ξημερώνοντας 28 Οκτωβρίου, 86 χρόνια πριν… Ένας λαός ακολουθούσε ρεύματα δικτατορίας, γιατί τη θεωρούσε πολίτευμα και είχε κουραστεί από τις επιλογές και τις συγκρούσεις που τον δίχαζαν, δεν ήθελε όμως ποτέ να δώσει λογαριασμό σε ξένες δυνάμεις, δεν ήθελε να θυσιάσει την ελευθερία να κρατά τη γη του, την ιστορία του, τις παραδόσεις του, το να κυματίζει η γαλανόλευκη και να βλέπει τον Παρθενώνα δικό του, να βλέπει τα χωριά δικά του, να βλέπει τα σπίτια, τα σχολεία, τα γράμματα, την καθημερινότητά του να είναι κατά το πώς ήθελε και κατά πώς θα ερχόταν η ώρα να τα διαφεντέψει, όχι με ξένες μάστιγες να του κάνουν κουμάντο και τη Μακεδονία και τη Θράκη του να γίνονται βουλγαρικές. Κι αυτός ο λαός πολέμησε και νίκησε.

                Ξημερώνοντας 28 Οκτωβρίου, 86 χρόνια πριν… Μια Ευρώπη χωρίς αντιστάσεις πλην της Βρετανίας, να μην μπορεί να κρατήσει την ειρήνη, φαγωμένη από την εξουσιομανία, από την καταπίεση των αδύναμων, από την απουσία κοινού προσανατολισμού, είδε το Ράιχ να οργανώνει την μεγαλύτερη επίθεση της Ιστορίας στα εδάφη της, να έχει υποτάξει Γαλλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Πολωνία, Τσεχοσλοβακία,  Νορβηγία και να έχει υπό τον έλεγχό του με φασιστικά καθεστώτα Ισπανία, Πορτογαλία, μέχρις ότου ήρθε και η σειρά της Ελλάδας, η οποία ανάγκασε τους Γερμανούς, πριν επιτεθούν στην τότε  Σοβιετική Ένωση , να δαπανήσουν πολύτιμο γι’ αυτούς χρόνο στα Βαλκάνια και στην πατρίδα μας, για να ολοκληρώσουν το έργο του φίλου τους δικτάτορα της Ρώμης.  

                Ξημερώνοντας 28 Οκτωβρίου, 86 χρόνια πριν… Ο λαός μας δεν φοβήθηκε. Δεν δίστασε. Δεν λύγισε. Κι άφησε σελίδα μοναδική στην παγκόσμια Ιστορία τον ηρωισμό των ανδρών που πολέμησαν στο μέτωπο, που κατέλαβαν την Βόρειο Ήπειρο, των γυναικών που μετέφεραν όπλα, πολεμοφόδια και τρόφιμα στα βουνά της Πίνδου, αλλά και περιέθαλψαν τραυματίες, ετοίμασαν ρουχισμό και κράτησαν ζωντανή τη φλόγα της ελευθερίας. Κι όλοι μαζί, με φυλακτό τους την πίστη στην Παναγία και τη βεβαιότητα ότι το άδικο δεν ευλογείται από τον Θεό.

                Ξημερώνοντας 28 Οκτωβρίου,  σήμερα… Από την μία, ένας λαός που ολοένα και περισσότερο δείχνει να ξεχνά την Ιστορία του. Ένας λαός που δείχνει να αποχαυνώθηκε μέσα στον παγκοσμιοποιημένο τρόπο ζωής και πορείας. Που αναζητεί την ταυτότητά του στο παρελθόν, χωρίς να νιώθει ότι οι ρίζες είναι η βάση, αλλά το τώρα χρειάζεται το νερό της περηφάνειας γι’ αυτό που είμαστε, της αυτοκριτικής για ό,τι δεν πήγε καλά, κυρίως τον ατομισμό, την εξουσιομανία και την αίσθηση ότι τα πάντα κρίνονται από το χρήμα, της ετοιμότητας να κρατηθεί η πατρίδα ελεύθερη και να μην φοβηθεί απειλές και συμβιβασμούς. Από την άλλη,  ένας λαός που μέσα του φέρνει τη σπίθα του ξημερώματος της 28ης Οκτωβρίου 1040 άσβεστη, γιατί κρατά και πάλι ως φυλακτό την πίστη στην Παναγία και τη βεβαιότητα ότι το άδικο δεν ευλογείται. Ένας λαός που θα έρθει η ώρα να φωνάξει στην άτολμη, συμβιβασμένη, παραδομένη σε μη ευρωπαϊκές αρχές και αξίες Ευρώπη ότι  η αντίσταση της ελεύθερης ψυχής, της χριστιανικής παράδοσης, των προσώπων που γνωρίζουν το χρέος τους δεν θα επιτρέψει στον εχθρό της εποχής, που είναι η αλλοτρίωση των καρδιών από τον βομβαρδισμό τους από εικόνες, αλγόριθμους, αμορφωσιά, μηδενισμό, να κάνει κουμάντο.

Θα έρθει η Έξοδος στο φως.

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»

Στο φύλλο της Κυριακής 25 Οκτωβρίου 2026