ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΣΑΜΕ 174, ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΑΘ. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ, «ΙΧΝΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ Ε’», Λάρισα 2025
Ο αληθινά χαλκέντερος γιατρός, ιστοριοδίφης,
συγγραφέας και φίλος Νικόλαος Παπαθοδώρου, επίτιμος πλέον διδάκτωρ της Ιατρικής
Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, συνεργάτης της επιστημονικής περιοδικής
έκδοσης ΑΧΙΛΛΙΟΥ ΠΟΛΙΣ της Μητροπόλεως Λαρίσης, την οποία έχω την τιμή να
διευθύνω, συγκέντρωσε σε ένα νέο, τον πέμπτο κατά σειρά τόμο 50 δημοσιεύματα
στην καθημερινή εφημερίδα της Λάρισας ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ κάθε Τετάρτη του έτους 2018,
και τα προσφέρει σε μία όμορφη έκδοση με τίτλο « ΙΧΝΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ-
Ε’», σε όποιον επιθυμεί να δει πτυχές της όψης της πόλης της Λάρισας στην
Τουρκοκρατία, και ιδίως προς το τέλος της και τις αρχές της ελεύθερης ζωής της
πόλης, όταν εντάχτηκε στο ανεξάρτητο ελληνικό κράτος στα τέλη 19ου αιώνα και
μέχρι ουσιαστικά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο.
Είναι πολύ όμορφο για μια πόλη να έχει κάποιον ο
οποίος καταγράφει την ιστορία προσώπων που ξεχώρισαν για την προσφορά τους σ’
αυτήν, όπως ο Δήμαρχος Δημήτριος Χατζηγιάννης, η ιδρύτρια του Δημοτικού Ωδείου
Λάρισας Ιουλία Σάπκα, ο βουλευτής Αγαμέμνων Σλήμαν, ο ιδρυτής του Νοσοκομείου
«Μπαρμπαγιάννης» Παπαϊωάννου, προσώπων που κατέγραψαν την ιστορία της, όπως ο
Επαμεινώνδας Φαρμακίδης και ο Θεόδωρος Αξενίδης, Μητροπολιτών, όπως ο Διονύσιος
Γ’ Βαρδαλής, ο Παρθένιος και ο Αμβρόσιος Κασσάρας, περιγραφές επισκεπτών, όπως
ο Α. Φιλαδελφεύς και ο σπουδαίος Βλάσης Γαβριηλίδης, πρόσωπα που είναι άγνωστα
στους πολλούς, όπως ο Ιούλιος Βιανέλλι, κτηματίας και πρόξενος της Ιταλίας στον
Α’ Παγκόσμιο πόλεμο, αλλά και λεπτομέρειες που προξενούν πολύ ενδιαφέρον για το
πώς ήταν η χωροταξία της πόλης, ποια κτήρια ξεχώριζαν και τα οποία γκρεμίστηκαν
στα πλαίσια της ανάπτυξης, έχοντας όμως συνδεθεί με τη ζωή των Λαρισαίων, όπως
το ξενοδοχείο φαγητού «Η Αφθονία» στην οδό Πανός, το Ταχυδρομείο, το φαρμακείο
Καραθάνου, το ζαχαροπλαστείο «Κυβέλεια», το αρχοντικό Στεφάνοβικ, τα εξοχικά
κέντρα στην περιοχή των σιδηροδρομικών σταθμών, τα κτίσματα της οδού Ακροπόλεως
πάνω από το αρχαίο θέατρο, η οικία Γερολυμάτου που είναι η μόνη διατηρητέα
υπενθυμίζοντας τα σπίτια των απλών ανθρώπων του χριστιανικού πληθυσμού της
πόλης κατά το τέλος της Τουρκοκρατίας, τα δίδυμα σπίτια της 31ης Αυγούστου, η
στοά Κουτσίνα, το κέντρο «Καλλιθέα» στα «Πευκάκια», η Εθνική Τράπεζα, το
τουρκικό λουτρό, αλλά και περιοχές της πόλης όπως η οδός Ερμού, η πλατεία των
Ανακτόρων, η πλατεία «Σιάουλο», η «Σάλια» κ.ά.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν το κείμενο για τα
Θεοφάνια στη Λάρισα και την καλαισθησία των γυναικών της που ανοίγει το βιβλίο,
με αναφορά στον στηθόδεσμο που δεν φορούσαν οι Λαρισαίες (!), η ιστορία των
ανακτόρων της Λάρισας, η αναφορά στις εφημερίδες «Μικρά» (σε μέγεθος
επιστολόχαρτου) και τον εκδότη της Θρασύβουλο Μακρή, ο οποίος διετέλεσε και
ιεροκήρυκας, και στον «Κήρυκα» , η ιστορία της μουσικής παιδείας της Λάρισας, η
ιστορία του Αλκαζάρ/άλσους των Νυμφών, οι συναντήσεις του Παύλου Μελά με τον Μιχαήλ
Σάπκα στη Λάρισα και ιδίως πριν την πορεία προς το τέλος, η δράση του Ελληνικού
Ερυθρού Σταυρού στη Λάρισα την περίοδο της κατοχής και άλλα θέματα που
πληροφορούν, διασώζουν μνήμες και συγκινούν.
Η έκδοση κοσμείται κυριολεκτικώς από πλήθος
φωτογραφιών και χαρακτικών , που καθιστούν την αξία της μοναδική. Η διάσωση της
ιστορικής μνήμης δεν έχει να κάνει άλλωστε μόνο με το χτες μιας πόλης ή την
τοπική ιστορία. Έχει να κάνει και με τον τρόπο με τον οποίο «χτίστηκε» η
κουλτούρα της, το πώς η ποιότητα των ανθρώπων την έκανε να συνδεθεί τόσο με την
χώρα γενικά, όσο και με τον κόσμο, το πώς επηρέαζαν οι εξελίξεις της εποχής την
ζωή της πόλης και πλήθος άλλων στοιχείων που ο συγγραφέας και ερευνητής με πολλή
αγάπη καταθέτει.
Ευχαριστούμε τον γιατρό Νικόλαο Παπαθεοδώρου για το όλο έργο του. Η σειρά «Ιχνηλατώντας» την παλιά Λάρισα» κάνει και σε μας που μεγαλώσαμε στην πόλη αυτή να θυμόμαστε σημεία της, των οποίων την ιστορία δεν είχαμε μάθει και αυτό είναι συγκινητικό. Έπαινος αξίζει και στον χορηγό της προσπάθειας επιχειρηματία Ελευθέριο Σαΐτη, για την στήριξη. Η προσπάθεια του συγγραφέα είναι πολύτιμη, καθώς αποτελεί έναν από τους ελάχιστους στην πατρίδα μας σήμερα που νοιάζεται αληθινά για την πόλη του, με έναν έρωτα που δεν είναι μόνο συναισθηματικός, αλλά γίνεται αγώνας να κρατηθεί ζωντανή η μνήμη της, όχι μόνο στα ονόματα των δρόμων, αλλά στο ήθος που η πόλη διά των ανθρώπων της κόμισε και κομίζει.
π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
10 Ιανουαρίου 2026
