«Ἡ περιστερά, ἡ τὸν Ἐλεήμονα ἀποκυήσα, χαῖρε, Ἀειπάρθενε, ὁσίων πάντων, χαῖρε, τὸ καύχημα, τῶν ἀθλητῶν στεφάνωμα, χαῖρε, ἁπάντων τε τῶν δικαίων θεῖον ἐγκαλώπισμα καὶ ἡμῶν τῶν πιστῶν τό διάσωσμα» (Θ’ Ὠδή τοῦ Κανόνα τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου)
«Χαῖρε, Ἀειπάρθενε, σὺ ποὺ εἶσαι ἡ θεία περιστερά ἡ γεννήσασα τὸν ἐλεήμονα Θεό. Χαῖρε, σὺ, ποὺ εἶσαι τὸ καύχημα ὅλων τῶν ὁσίων καὶ τὸ στεφάνωμα τῶν μαρτύρων. Χαῖρε, σὺ, ποὺ εἶσαι ὅλων τῶν δικαίων τὸ θεῖο στόλισμα καὶ ἡμῶν τῶν πιστῶν ἡ σωτηρία» (Μετάφραση-Ἑρμηνεία Ἀρχιμ. Ἐπιφανίου Θεοδωρόπουλου)
Ο ποιητής του Κανόνα του Ακαθίστου Ύμνου άγιος Ιωσήφ ο
Υμνογράφος αξιοποιεί πλήθος εικόνων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, οι
οποίες αναφέρονται στο πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου, άλλες που την
προτυπώνουν και άλλες που την δείχνουν στην ομορφιά της απλότητάς της, ένα
αληθινό μεγαλείο.
Μία
από τις πιο ωραίες ποιητικές εικόνες είναι αυτή που την χαρακτηρίζει «περιστερά».
Ο υμνογράφος έχει υπόψιν του το περιστέρι του Νώε, το οποίο αποστέλλεται από
τον δίκαιο της Παλαιάς Διαθήκης μετά τον κατακλυσμό, φεύγει από την Κιβωτό και
επιστρέφει φέρνοντας κλαδί ελιάς, σε απόδειξη ότι ο κατακλυσμός τελείωσε και τα
νερά έχουν αποτραβηχτεί. Η Παναγία είναι
αυτή που στέλνει ο Θεός σε έναν κόσμο θανάτου και έρχεται για να δείξει σ’
Αυτόν και σε όλους μας ότι υπάρχει κλαδί ελιάς, υπάρχει η νίκη κατά του θανάτου,
υπάρχει η δυνατότητα στο ανθρώπινο Γένος να κάνει ένα καινούργιο ξεκίνημα.
Τραβιούνται τα νερά του κακού και του θανάτου, δεν είναι πλέον αθάνατο το κακό
και ο άνθρωπος, αν θέλει να κοινωνήσει με τον Θεό τη ζωή στο πρόσωπο του
Χριστού, συμφιλιώνεται με τον Θεό και θα ζήσει την ανάσταση. Η Παναγία γίνεται
η περιστερά η οποία θα φέρει στον κόσμο πλέον όχι μία είδηση, αλλά τον ίδιο τον
ελεήμονα Θεό. Γι’ αυτό και η Παναγία γίνεται η «καλλιέλαιος» (Ρωμ. 11,24), την οποία, ο καθένας που
θέλει να μιμηθεί, να αφήσει δηλαδή τον Χριστό να φωλιάσει μέσα του με την
αγάπη, με την θεία κοινωνία, με την μετάνοια, με τα έργα της χάριτος και της ταπείνωσης,
με την πίστη που σώζει, τότε η ζωή μας αλλάζει και γίνεται κλαδί ελιάς ήμερης
και καρποφόρας.
Η «περιστερά» όμως είναι
και μια εικόνα που μας θυμίζει το «Άσμα Ασμάτων», όπου ο Νυμφίος αποκαλεί τη
νύφη του «περιστερά», με μία πολύ τρυφερή ερωτική προσφώνηση: « Σήκω, έλα εσύ
που είσαι η πλέον κοντινή μου ύπαρξη, η ομορφιά μου, η περιστερά μου, διότι
πέρασε ο χειμώνας, έφυγε η βροχή στον τόπο της, φάνηκαν τα άνθη στη γη, ήρθε ο
καιρός του κλαδέματος, ακούστηκε η φωνή της τρυγόνας στη γη μας, η συκιά έβγαλε
τα άγουρα σύκα της, τα αμπέλια βγάζουν καρπούς, νιώθουμε την ευωδία τους, σήκω,
έλα εσύ που είσαι η πιο κοντινή μου ύπαρξη, η περιστερά μου, και έλα, εσύ που
είσαι με συστολή κρυμμένη κάτω από τον βράχο, κοντά στο τείχος. Δείξε μου την
ωραία σου μορφή, κάνε με να ακούσω τη φωνή σου, διότι είναι γλυκιά η φωνή σου
και ωραία η όψη σου» («Άσμα Ασμάτων», 2, 10-14). Η Παναγία είναι η πιο κοντινή
στον Θεό ύπαρξη, η οποία κρύβεται με την σεμνότητα και τη συστολή κάτω από το
τείχος του κόσμου των ανθρώπων, κι όμως ο Θεός την βρίσκει και την καλή να έρθει
κοντά Του, διότι πλέον έχει φύγει ο χειμώνας του θανάτου και ο κόσμος
εισέρχεται στην άνοιξη της νέας ζωής, της ανακαίνισης, της ανάστασης, όπου η
αγάπη θα κυβερνήσει. Και το περιστέρι, σύμβολο αγνότητας και καθαρότητας, μας κάνει
να νιώθουμε ότι αυτός είναι ο δικός μας αγώνας. Να μοιάσουμε στην Παναγία και
να παλέψουμε η ύπαρξή μας να νικήσει το κακό, να καθαριστεί από τα πάθη, να
γίνει ελπίδα, να δοθεί με έρωτα κι αγάπη στον Θεό, με έρωτα κι αγάπη στον
πλησίον μας, ακόμη κι αν ο κόσμος κατακλύζεται από τον θάνατο, επιδεικνύεται με
θράσος έχοντας χάσει κάθε συστολή, έχει γίνει αταπείνωτος και επιδεικτικός, με
την ασχήμια του άκρατου εγωισμού να προκαλεί.
Η Παναγία το σημείο της
ελπίδας, της συμφιλίωσης, της αγνότητας, της καθαρότητας, της αγάπης, της ανακαίνισης.
Στο χέρι μας όχι μόνο να την επικαλούμαστε, αλλά να την μιμούμαστε!
π. Θεμιστοκλής
Μουρτζανός
20 Μαρτίου 2026
Δ’ Χαιρετισμοί
